Patrijarh vezirov rođak
Mehmed-paša Sokolović otet je iz rodnog mesta u Bosni još kao dečak u krvavom danku, i u Otomanskom carstvu je uspeo kao malo koji poturica.
Sa mesta beglerbega Rumelije popeo se do zvanja samog velikog vezira, kod sultana Sulejmana Veličanstvenog.
Tada je počeo da radi na obnavljanju moći Pećke patrijaršije u Srbiji. Turcima je jačanje pravoslavne crkvene vlasti na zapadnim granicama otomanske države bio dvostruki dobitak.
Raja je sticala poverenje u Portu, tursku vladu, a sultan je među najratobornijim Balkancima dobio posrednika preko koga je, kao i u slučaju carigradskog patrijarha, mogao da drži nadzor nad tim, često nemirnim delom carstva.
Prvi patrijarh obnovljene Srpske crkve postao je 1557. Makarije Sokolović, blizak rođak Mehmed-pašin, koji mu nije bio brat, kako se dugo verovalo. U tu stolicu je stigao sa mesta hilandarskog arhimandrita.
Oživljavanje Pećke patrijaršije ukinulo je Vaseljenskoj patrijaršiji u Carigradu isključivu nadležnost nad svim porobljenim hrišćanima.
Time je, zapravo, smanjena moć koju su uzele porodice fanariota, grčke elite u Carigradu, koje su do tada davale patrijarhe. Novi srpski patrijarh je dobio nadležnost nad svim srpskim zemljama na Balkanu, ali i zvanje vrhovnog episkopa Bugara.
Osnovao je nove eparhije sa sedištima u Budimu, Pečuju, Segedinu, Aradu, Temišvaru, Vršcu, manastirima Orahovici i Rmnju, kao i eparhiju Samokovsku, Tetovsku i Mašku.
Naredio je gradnju novih bogomolja i obnovu manastira Banja kod Priboja, Gračanice, Studenice, Budisavaca, Patrijaršije u Peći. Sultan je Makariju dao iste povlastice koje je imao i carigradski patrijarh. Crkva je nasleđivala imovinu onih koji su umrli bez naslednika, sudila u bračnim sporovima i krivičnim predmetima. Upravljala je crkvenom imovinom i prikupljala od hrišćana i latinskog i grčkog obreda jednake crkvene namete.
