Srbija žrtvovala mladost za slobodu
Dan primirja (Remembrance Day) u Prvom svetskom ratu srpska zajednica u Torontu je 11. novembra obeležila svečanom akademijom koju je organizovala Srpska nacionalna akademija (SNA) u Kanadi u saradnji sa Generalnim konzulatom Srbije u Torontu.
Održan je prigodan program, sećanje na srpske heroje Velikog rata, na branioce Beograda, na bataljon 1.300 kaplara o kome je francuski general i vojni istoričar Žorž Revol zapisao:
"U borbi za slobodu, Srbija je žrtvovala najdragocenije. Svoju mladost. Poslednje što je imala.
Zalihe svoje inteligencije stavila na žrtvenik otadžbine. Đake i studente. Ali, ti mladi ljudi koji su iz školskih klupa, posle samo dva meseca obuke, krenuli u borbu, nisu se smatrali žrtvama."
Postavljena je i izložba fotografija sa srpskog fronta 1914-1918. godine. Vasilije Petković, generalni konzul Srbije u Torontu, podsetio je na stravične gubitke od 28 odsto od celokupnog stanovništva tadašnje Srbije i na činjenicu da mala zemlja kao što je Srbija danas mora da bude stalno pred očima velikih sila, da ne odustaje i da se bori za svoje mesto u svetu. U programu su učestvovali Gordana Laković-Petković, Jovan Laković, Radovan Gajić, Nebojša Madžarević, Vladimir Stjepanović, Rajko Radojević i Srba Tomanović.
Povodom obeležavanja Dana primirja položen je i venac ispred spomen-ploče na Medicinskom fakultetu Torontskog univerziteta. Srpska nacionalna akademija postavila je tu spomen-ploču 1984. godine u znak zahvalnosti kanadskom medicinskom osoblju koje je tokom Velikog rata pružalo medicinsku pomoć srpskoj vojsci i civilima.
Generalni konzul Petković je prilikom polaganja venca istakao da je skoro 1.500 kanadskih građana medicinskog osoblja služilo u regionu Mediterana od 1914. do 1918. godine, prvenstveno pomažući ranjenim i obolelim vojnicima i oficirima u užasnim uslovima.
Čas istorije
Polaganje venca ispred spomen-ploče SNA bio je zapravo svojevrsni čas istorije. Kanađani, predstavnici Medicinskog fakulteta i Torontskog univerziteta, imali su priliku da čuju i nauče o savezništvu Srbije i Kanade u Velikom ratu, a saznali su i o teškom stradanju srpskog naroda i vojske, kao i o plemenitosti i humanosti kanadskih doktora i medicinskog osoblja koji su u ime slobode, pravde i humanosti spasavali ljudske živote.
Jedan od pripadnika Medicinskog korpusa kanadske vojske bio je i Lester B. Pirson, kasnije premijer Kanade i dobitnik Nobelove nagrade za mir 1957. godine. On je kao dobrovoljac u jedinici Univerzitetske bolnice iz Toronta proveo neko vreme u redovima srpske vojske kao kaplar, noseći na nosilima ranjene srpske i druge savezničke vojnike u kanadsku bolnicu u Solunu. Dr Harijet Kokburn bila je jedna od prvih žena dobrovoljaca u okviru Medicinskog korpusa kanadske vojske koja je, zajedno sa srpskom vojskom i narodom, prepešačila albanske planine.
