SOLONJA

Čitateljka Slavica Grmuša, iz nemačkog grada Kasela želela bi da se istraži poreklo predaka po lozi koja nosi prezime Solonja, a koje je, kao devojačko imala njena baba Milica, rođena je u zapadnoslavonskom selu Mali Bastaji 1919. godine. Piše nam: "Prezime je jako retko, u stvari, sem Solonja iz Malih Bastaja ima samo jedna porodica Solonja u selu Vajska (Vojvodina) koja je katoličke veroispovesti.

Solonje su se u Male Bastaje doselili iz Bosanske Posavine, najverovatnije u prvoj polovini 19. veka. U Bosni nije ostao niko sa tim prezimenom. Od predaka znamo za Tomu (rođen oko 1855), koji je sa suprugom Katom imao dva sina: Savu i Matiju.

Znamo da potomci Savinog sina Tome žive u Buenos Ajresu. Matija je imao tri sina, od kojih je potomstvo imao samo jedan, a dvojica su umrli mladi, i četiri kćerke... Matija i Sava su ubijeni u logoru Jasenovac 1942, a Matijina kćerka Petra u logoru u Sisku. Matijini muški potomci su 1991. izbegli u Srbiju i sada žive u Bečeju..." Svi Solonje slave Sv. Nikolu.

x Kod Đ. Janjatovića ("Srpska prezimena u Bosni"), prema šematizmu iz 1882, izlazi da, kao što i čitateljka kaže, Solonja zaista više nije bilo u ovom delu srpskog etničkog prostora. Jedino donekle slično prezime je porodice Soleša, zabeleženo u parohiji Bihać i Hrgar (kod Bihaća) ali sa slavom Sv. Luka.

"Leksik prezimena SR Hrvatske" (iz 1976) ima evidentirane porodice Solonja u Malim Bastajima (kod Daruvara), sa četiri domaćinstva a u Velikoj Klisi i Osijeku tek po jednu osobu. U Belom Manastiru je zabeleženo jedno četvoročlano domaćinstvo s prezimenom Solona, dok je u selu Luč kod Belog Manastira živela jedna osoba prezimena Solonjo - što i u jednom i u drugom slučaju, može biti skorija ili ranija omaška. Zapisujemo i slično prezime Soleša u po jednom selu kod Garešnice, Donjeg Lapca, Kutine (Srpsko Selište), Slunja i u Zagrebu.

Nacionalnost i veroispovest ovih Slavonaca, kao ni drugih porodica u "Leksiku" nije označena.

O slavama porodica u jednom delu današnje Hrvatske, najpouzdanije podatke imamo za Liku, Kordun, Baniju, i ostale manje okolne oblasti koje je sabrao M. Radeka ("Karlovačko vladičanstvo"). Na ovom području nije bilo Solonja, ali jeste porodica Solak, Solar i Solać - sve tri sa slavom familije naše čitateljke, Nikoljdan!

Sa ovim saznanjem, morali smo se vratiti "Leksiku" u kome su Solaci evidentirani u selima kod Vinkovaca, Vojnića, Karlovaca i Čakovca kao i u Zagrebu, Opatiji i Osijeku, Solakovići u četiri sela kod Vukovara i u Osijeku, Solari u naseljima 22 opštine, od Dubrovnika do Belog Manastira ali najviše i Lici i Slavoniji!

Vuk Karadžić je u svoj "Srpski rječnik" uneo zanimljivu reč "solar" koja znači trgovac solju. Od ovog već zaboravljenog zanimanja, nastalo je navedeno prezime koje je zbog neke poruge izvrnuto u oblike Soleša ili Solonja.