Četvrtak 9. 2. 2023.
Beograd
160
  • Novi Sad
    170
  • Niš
    140
  • Kikinda
    160
  • Kraljevo
    150
  • Kruševac
    150
  • Leskovac
    150
  • Loznica
    140
  • Negotin
    190
  • Ruma
    170
  • Sjenica
    120
  • Vranje
    130
  • Vršac
    140
  • Zlatibor
    140
  • Zrenjanin
    170
/
0
Ponedeljak 13.08.2012.
09:00
Vesti A

Srbi u Oktobarskoj revoluciji

Protivno svojoj volji, Srbi koji su živeli na području Austrougarske u Prvom svetskom ratu našli su se na Istočnom frontu. Ne želeći da ratuju za Habzburšku monarhiju, a protiv slovenske braće na Balkanu i u Rusiji, mnogi su se Srbi, a i ostali Sloveni, predavali ruskim brigadama. Odmah zatim, dobrovoljno su prelazili u srpsku vojsku, koja je na početku rata protiv Centralnih sila odnela velike pobede u Cerskoj i Kolubarskoj bici.


Najveći broj slovenskih zarobljenika nalazio se na području Ukrajine, uglavnom u kijevskom zarobljeničkom logoru u Darnici. Desetine hiljada zarobljenih Srba razmešteno je i u Odeskoj, Harkovskoj i Jekaterinoslavskoj guberniji. Ruska vlada je prihvatila želju ovih ljudi da se bore na strani Srba. U sporazumu sa srpskom vladom, u leto 1915. otpočelo je organizovano prebacivanje dobrovoljaca iz Ukrajine Dunavom u Srbiju. Tako je do septembra 1915. na balkanska ratišta prebačeno oko 3.500 vojnika.

Ali, kada je Bugarska stupila u rat na strani Centralnih sila oktobra 1915, dolazak srpskih vojnika je obustavljen. Oni su ipak nastavili da se sabiraju u Ukrajini uprkos prekinutim vezama ruske komande sa srpskom. Središte okupljanja postala je Odesa. Najvažniju ulogu u tome imali su srpski konzul Marko Cemović i predstavnik srpske vlade Milan Šainović.

U Odesi je novembra 1915. formiran Srpski dobrovoljački odred, koji je ubrzo brojao više od 1.000 vojnika i oficira. Prihvatajući zahtev srpske vlade da se od srpskih zarobljenika u Rusiji obrazuju dobrovoljačke jedinice, ruska vrhovna komanda je uz saglasnost cara Nikolaja Drugog Romanova dozvolila svim južnim Slovenima koji su se nalazili u zarobljeničkim logorima u Rusiji da, pod vođstvom oficira srpske vojske, postanu sastavni deo ruske komande.

"Slovenski jug"
U Odesi je 17. aprila 1917. godine pokrenut list "Slovenski jug", koji je izlazio do 1918. godine. U listu je izložen program koji se zalagao za stvaranje jedinstvene države južnih Slovena, uz "posedovanje celokupne teritorije koju su Južni Sloveni naseljavali od drevnih vremena".

Prva srpska dobrovoljačka divizija formirana je 16. aprila 1916. u Odesi. Imala je skoro 10.000 dobrovoljaca pod komandom pukovnika Stevana Hadžića. Tokom maja 1916. srpske dobrovoljce u Odesi posetio je Nikola Pašić, predsednik vlade Kraljevine Srbije.

Ruska vrhovna komanda je Prvu srpsku dobrovoljačku diviziju uključila u sastav 47. ruskog korpusa i uputila na front u Dobrudžu. Tada je u sastavu ove divizije bilo blizu 20.000 dobrovoljaca. Sa ruskim i rumunskim trupama one su se borile protiv bugarskih, turskih i nemačkih jedinica od kraja avgusta do polovine oktobra 1916.

Više od 2.000 srpskih dobrovoljaca je izgubilo život ili je nestalo. I pored velikih gubitaka, odziv dobrovoljaca je bio sve veći, pa je obrazovana i Druga srpska dobrovoljačka divizija u Odesi, u čijem se sastavu našlo više od 11.000 ljudi. U jesen 1916. godine formiran je Srpski dobrovoljački korpus, čiji je komandant bio general Mihailo Živković.

Uoči Februarske revolucije 1917, korpus je imao oko 40.000 dobrovoljaca. Štab mu je bio u Odesi. Štab Prve divizije bio je u Voznesensku, a Druge divizije u Aleksandrovsku. Pobeda boljševika nad carskom dinastijom već se uveliko naslućivala. U takvom, revolucionarnom raspoloženju, među vojnicima Srpskog dobrovoljačkog korpusa počele su da se šire nove ideje. Krajem marta 1917. niži oficiri su počeli da stvaraju vojničke sovjete u okvirima Dobrovoljačkog korpusa. Predlog su podržali i podsticali revolucionarni sovjeti ukrajinskog stanovništva na području između Odese i Voznesenska, gde su bile stacionirane jedinice Srpskog dobrovoljačkog korpusa.

Bezuspešan otpor


Komanda Srpskog dobrovoljačkog korpusa pokušala je da spreči prodor revolucionarnih ideja među svojim pripadnicima. Zato je general Mihailo Živković naredbom u aprilu 1917. uveo četne, pukovske i divizijske savete, kao i Korpusni zbor, kako bi preko njih uticao na političko raspoloženje u jedinicama. Ali, rezultati su bili beznačajni.

Na zboru srpskih dobrovoljaca okrenutih boljševicima u Odesi kao ideal je proklamovana Federativna Jugoslavija. Istaknuto je da "Ruska revolucija i pobeda ruske demokratije znače novu eru u istoriji čovečanstva i prema tome, ruska revolucija ne može ostati samo ruska". Među dobrovoljcima je obrazovan Jugoslovenski revolucionarni savez u Kijevu u leto 1917. Pristalice revolucije počele su masovno da napuštaju Dobrovoljački korpus, koji je time prepolovljen. U njemu je ostalo oko 20.000 vojnika.

U vreme Oktobarske revolucije srpski dobrovoljci su učestvovali u borbama u jedinicama Crvene armije. U međuvremenu je Prva srpska dobrovoljačka divizija ponovo upućena na front u Dobrudžu, ali je povučena zbog nezadovoljstva u vojnim redovima. Druga dobrovoljačka divizija je sa delom Prve preko Arhangelska upućena na Solunski front gde je stigla u decembru 1917. Dobrovoljci koji su u Rusiji dočekali izbijanje Oktobarske revolucije preko Sibira su upućeni u Dajren na Daleki istok, a odatle su su britanskim brodovima prebačeni na Solunski front februara 1918. Oko 12.500 jugoslovenskih dobrovoljaca iz Rusije je u sastavu savezničkih jedinica učestvovalo u teškom, ali pobedničkom proboju Solunskog fronta i oslobađanju otadžbine.

POVEZANE VESTI

VIDEO VESTI
ŠTAMPANO IZDANJE
DOBITNIK
Sigma Pešić (59)
GUBITNIK
Sonja Biserko (71)
DNEVNI HOROSKOP
lav22. 6. - 23. 8.
Neko ima dobre namere, dogovor sa jednom osobom čini vam se da obećava zajedničku korist ili poslovno-finansijski dobitak. Zadržite samopouzdanje i optimistizam, ponekad je "prvi utisak" od presudnog značaja za dalji tok poslovnih događaja. Osoba koja privlači vašu pažnju deluje nedodirljivo.
DNEVNI HOROSKOP
vaga24. 9. - 23. 10.
Imate dobro idejno rešenje, ali neko pokušava da ogranici vasu ulogu i uticaj na dalji tok poslovnog dogovora. Nemojte dozvoliti, da se nesporazum negativno odražava na vasu koncentraciju ili da vas neko "ulovi" u svoju zamku. Važno je da se nalazite u pozitivnom okruženju. Pažljivije birajte društvo za grad.
DNEVNI HOROSKOP
vaga24. 9. - 23. 10.
Imate dobro idejno rešenje, ali neko pokušava da ogranici vasu ulogu i uticaj na dalji tok poslovnog dogovora. Nemojte dozvoliti, da se nesporazum negativno odražava na vasu koncentraciju ili da vas neko "ulovi" u svoju zamku. Važno je da se nalazite u pozitivnom okruženju. Pažljivije birajte društvo za grad.
  • 2023 © - vesti online