BANDUKA

Sadržajnim elektronskim pismom javlja nam se iz Crne Gore g. Branislav Banduka, inače rođen u Sarajevu, dok se u Hadžićima rodio njegov otac, a deda i pradeda Blagoje u selu Kasatići, "na obroncima planine Igman, opština Hadžići". Krsna slava - Đurđevdan. Prema porodičnom kazivanju, Blagojev deda, Dimitrije se sa dvojicom braće doselio iz Crne Gore, najpre u zaselak Crepljani, na planini Igman pa u Kasatiće...

Zanimljivo i korisno nam je obaveštenje da su Baduke, po svemu sudeći, i u Crnoj Gori držali vodenice, jer su tu tradiciju nastavili i u Bosni. Značenjem neobično prezime, Banduka, inače je i retko - ograničeno jedino na Bosnu i to područje pravoslavnog protoprezviterijata Sarajevo. Prema Đ. Janjatoviću, 1882. su bili u parohijama: Osijek-Blažuj i Pazarić, sa slavom Đurđevdan, i Osijek-Blažuj i Sarajevo (grad), sa slavom Sv. Kralj Dečanski (narodski Mratindan).

Čitalac smatra da su se ovi "mratinjštaci" najverovatnije doselili odvojeno, pre njihove porodice, takođe iz okoline Kolašina a njegov otac se u Beogradu upoznao sa jednim Bandukom iz Prijepolja koji imaju srodnike u Prokuplju. Po sopstvenom kazivanju, oni vode poreklo iz okoline Šavnika koji je nekad bio u sklopu Stare Hercegovine.

Čitalac izlaže i podatak da su saznali da Banduka Srba, pravoslavaca, takođe poreklom iz Crne Gore ima i u severnoj Dalmaciji, pa da tu čak postoji i celo selo Banduka, ali će biti da je u pitanju nesporazum. U "Leksiku prezimena SR Hrvatske" zabeležena je u Rijeci jedna jedina (dvočlana) porodica Banduk, bez "a" na kraju a u Kninskoj Krajini, u Golubiću i Plavnom, živele su tek donekle sličnog prezimena porodice Vunduk, sa slavom Nikoljdan, u prvom, i Đurđevdan, u drugom selu. Obe grane su doseljene iz Bosne, u Plavnom u 16. a u Golubiću u 17. veku.

Već smo pisali o ovom prezimenu na molbu čitaoca Milomira Banduke iz Novih Banovaca (Srem) koji nam je izneo porodično predanje da su Banduke nekad bili "banovi podno Durmitora". Potom je došlo do raseljavanja i njegovi su otišli u Mileševu, drugi su stigli u selo Jugovac (Prokuplje), a treći u Sarajevo, u Hadžiće. Njegovi u Srbiji slave Sv. Tomu, a oni u Bosni, Đurđevdan.

Banduke iz Hadžića su izbegle u Bratunac, a otud u Srbiju. Najviše ih, pisao je ovaj čitalac, bilo u Prijepolju i Beogradu. Tada smo odgovorili da nije isključeno da su Banduke bili banovi, jer i reč duka znači gospodar, vladar, knez, kao i reč ban, ali nam nije jasno zašto bi se udvostručavao taj termin. G. Branislav, međutim, s krajnjom nepotrebnom rezervom, iznosi podatak da u Pakistanu ima i prezime Banduka a sama reč u hindu jeziku znači puška, oroz ...

Čudni su Božji putevi, možda je neki Moračanin čuo za taj naziv pa mu ostao kao nadimak a onda i prezime!