SAVIĆ

Čitalac Vladimir Savić iz Prijedora u Republici Srpskoj, koji slavi Sv. Stefana Dečanskog ili Mratindan, 24. novembra, zamolio je etnologe "Vesti" da istraže poreklo njegove porodice.

Prema porodičnom predanju, u Bosnu su se doselili iz Crne Gore i to najpre u okolinu Banjaluke, dok su prema drugoj verziji u Donje Garevce došli iz Verića kod Omarske. Tada su imali prezime Savičević koje su zbog sukoba sa Turcima promenili u Savić.
 

Prema šematizmu Dabro-bosanske mitropolije i arhidijeceze za 1882. godinu, među svečarima koji su kao svog zaštitnika imali Sv. Stevana Dečanskog, zabeleženi su i Savići u parohiji Mašići-Romanovci, protoprezviterijat gradiški i u parohijama Liješanj i Crkvica, protoprezviterijat srebrenički.

Pod imenom drugog svetitelja (Sv. Mina, Viktor i Vikentije) koji se slave na isti dan kad i Sv. Mrata, zabeleženi su kao svečari Savići u parohiji Šarince, protoprezviterijat prnjavorski.
 

Želimo da napomenemo,naizgled tri različite slave, koje se po pravoslavnom kalendaru praznuju na isti dan - 24. novembra, označavaju isti crkveni praznik koji je postojao i pre podele hrišćanstva, dan Sv. Martina, episkopa iz Tura, u narodu preimenovanog u "Mrata", i Sv. Mine, da bi kasnije srpska pravoslavna crkva u ovaj datum uvela i srpskog svetitelja Sv. Kralja, tj. Stefana Dečanskog.

U našoj etnološkoj nauci se smatra da su ovu slavu slavile samo one najstarije, plemićke srpske porodice koje su među prvima primile hrišćanstvo kao i tzv. "saske" (po nama, u stvari, pretežno germanizovane lužičko-srpske), rudarske i zanatlijske porodice doseljene iz Saksonije i Pruske u srednjovekovnu srpsku državu a koje su rado prelazile na pravoslavlje.

Ovo postaje još očitije ako se uzme u obzir da Savića sa ovom slavom ima i u i oko Srebrenice koja je, zbog svojih rudnih blaga koja su davala veliku ekonomsku moć. Dalje, preko Drine, u Srbiji su takođe značajni rudarski centri, a južnije i Kopaonik i kosovski rudnici, posebno, Novo Brdo, Trepča i Zvečan.

Stoga nije neuputno izvršiti detaljnije istraživanje Savića sa slavom Sv. Stefan Dečanski, odnosno Mratindan jer bi se kao njihovo srednjovekovno sedište moglo smatrati jedno od ovih mesta.

Dodajmo, da je Savić, patronimik omiljenog srpskog imena i imena najvećeg srpskog svetitelja - jedno od najčešćih srpskih prezimena uopšte - u Bosni čak drugo po brojnosti, odmah iza Kovačevića a ispred Popovića, Jovanovića, Petrovića i drugih, sa 26 raznih krsnih slava.